Αυξήστε την ταχύτητα έναρξης της Linux διανομής σας με μια απλή ρύθμιση


Σήμερα θα δούμε πως μια μια απλή ρύθμιση, μπορούμε να αυξήσουμε την ταχύτητα έναρξης του λειτουργικού μας συστήματος και έτσι να πετύχουμε χαμηλότερο χρόνο για την εκκίνηση (boot) οποιασδήποτε διανομής Linux.

auksisi-taxutitas-boot-linux

Όπως έχω αναφερθεί στο άρθρο «Τι είναι οι διανομές και ποιες οι διαφορές τους» το βασικότερο συστατικό τους είναι ο πυρήνας Linux. Μιας και είναι κοινός σε όλες τις διανομές (με εξαίρεση ίσως την διαφορετική έκδοση), θα δούμε πως μια απλή ρύθμιση μπορεί να μας εξοικονομήσει χρόνο απο το λεγόμενο boot’αρισμα του συστήματος μέχρι να δούμε το desktop μας.

Εν αρχή είναι ο Kernel και το Initramfs

Όταν λοιπόν ξεκινάει το σύστημα να boot’αρει, το πρώτο πράγμα που αναλαμβάνει δράση είναι ο πυρήνας (kernel). Αυτός, ψάχνει να βρει τα σημεία προσάρτησης του σκληρού δίσκο στον οποίο φιλοξενείται το υπόλοιπο λειτουργικό σύστημα. Ένα από τα πρώτα πράγματα που κοιτάει είναι να βρει ένα «πρόγραμμα/αρχείο» που ονομάζεται initramfs.

Το initramfs είναι ένα πολύ μικρό πρόγραμμα/αρχείο το οποίο περιέχει πληροφορίες για το που και πως θα ξεκινήσουν όλες οι συσκευές και οι υπηρεσίες ώστε να φτάσει το λειτουργικό σύστημα στην Login Screen (ή στο desktop αν το έχουμε ρυθμίσει να μπαίνει αυτόματα). Το initramfs δημιουργείται αυτόματα κατά την εγκατάσταση/αναβάθμιση του πυρήνα οπότε οι περισσότεροι χρήστες πολύ πιθανόν να μην γνωρίζουν καν την ύπαρξή του.

Μπορείτε να δείτε το αρχείο για το οποίο μιλάω στον φάκελο /boot. Πηγαίνετε σε αυτό και δείτε το μέγεθος που έχει και σημειώστε το μιας και θα δείτε πόσο θα αλλάξει με την ρύθμιση που θα κάνουμε.

Εργαλεία και ρυθμίσεις

Για να πετύχουμε τον σκοπό μας θα χρησιμοποιήσουμε δύο εργαλεία:

  1. systemd-analyze
  2. dracut (ή mkinitcpio μόνο στο Arch Linux)

To systemd-analyze θα το χρησιμοποιήσουμε για να μας πληροφορήσει τον χρόνο που χρειάστηκε το λειτουργικό σύστημα (η Linux διανομή μας) για να ολοκληρώσει το boot’άρισμα. Αυτό θα το χρειαστούμε, απλά για να συγκρίνουμε τους χρόνους πριν και μετά ώστε να έχουμε μια εικόνα για το πόσο χρόνο εξοικονομήσαμε και πόσο γρήγορα ολοκληρώθηκε η έναρξη του συστήματος.

Το δεύτερο εργαλείο είναι για την δημιουργία του initramfs. Οι περισσότερες πλέον διανομές χρησιμοποιούν το πρόγραμμα Dracut, με εξαίρεση το Arch Linux που χρησιμοποιεί το mkinicpio (το οποίο θα αναλύσουμε παρακάτω).

Ανοίξτε ένα τερματικό και δώστε:

systemd-analyze >> bootme.txt

Αν τώρα ανοίξετε το αρχείο bootme.txt θα δείτε κάτι σαν το παρακάτω:

Startup finished in 10.480s (kernel) + 15.800s (userspace) = 26.281s

Οι παραπάνω χρόνοι (από έναν υπολογιστή με Lubuntu 16.04), σίγουρα θα διαφέρουν σε εσάς, αλλά κρατάμε το γεγονός ότι αυτοί είναι οι τυπικοί χρόνοι που χρειάζεται το συγκεκριμένο σύστημα για να ξεκινήσει. Με λίγα λόγια το desktop του Lubuntu εμφανίστηκε σε 26 δευτερόλεπτα από την στιγμή που ξεκίνησε το boot’άρισμα.

Πάμε τώρα να βελτιώσουμε τον χρόνο εκκίνησης ;

Εγκατάσταση του Dracut – Mkinitcpio

Mkinitcpio

Αν έχετε Arch Linux, δεν χρειάζεστε το Dracut (που αφορά τις άλλες διανομές) μιας και είναι ήδη εγκατεστημένο το mkinitcpio, οπότε πάτε παρακάτω.

Dracut

Αν έχετε κάποια από τις παρακάτω διανομές, τότε δεν χρειάζεται να εγκαταστήσετε το Dracut, αφού πολύ πιθανόν να είναι ήδη εγκατεστημένο:

Παρόλα αυτά, κάντε μου την χάρη, πριν προχωρήσετε ελέγξτε αν είναι εγκατεστημένο (και πείτε μου στα σχόλια) και αν δεν είναι, κάντε το.

Σε περίπτωση που έχετε Ubuntu η κάποια διανομή που βασίζεται σε αυτό (π.χ. Linux Mint), το Dracut δεν είναι εγκατεστημένο και μπορείτε να το εγκαταστήσετε :

sudo apt install dracut

Η εγκατάσταση του dracut θα αντικαταστήσει το initramfs-tools που είναι εγκατεστημένο οπότε μην ανησυχείτε. Eπίσης, αν έχετε εγκαταστήσει κάποιο custom kernel πολύ πιθανόν να τον αφαιρέσει αν ο δημιουργός του δεν έχει φροντίσει να προσθέσει την εξάρτηση για το dracut.

Όσοι λοιπόν το εγκαταστήσετε τώρα, ξανά επισκεφτείτε τον φάκελο /boot και ξαναδείτε το μέγεθος του αρχείου που το όνομα του περιέχει την λέξη «initram». Υπάρχει διαφορά έτσι ; Ειδικά στην περίπτωση του Ubuntu θα δείτε μια διαφορά όπου το initram αρχικά να ήταν 40MB και τώρα να είναι κάπου 7-8ΜΒ.

Ήδη λοιπόν έχουμε κάνει ένα ωραιότατο αδυνάτισμα το οποίο από μόνο του θα αυξήσει την ταχύτητα εκκίνησης του συστήματος κατά μερικά δευτερόλεπτα.

Αφού λοιπόν το κάνατε εγκατάσταση και είδατε την μείωση το μέγεθος του iniramfs, μπορείτε να κάνετε επανεκκίνηση. Μόλις μπείτε στο Desktop, ανοίξτε πάλι τερματικό και δώστε πάλι:

systemd-analyze >> bootme.txt

Ανοίξετε πάλι το αρχείο bootme.txt και θα δείτε μια επιπλέον γραμμή κάτι σαν το παρακάτω:

Startup finished in 10.480s (kernel) + 15.800s (userspace) = 26.281s
Startup finished in 908ms (kernel) + 1.666s (initrd) + 16.677s (userspace) = 19.252s

Όχι και άσχημα σωστά; Από 26 δευτερόλεπτα, πήγαμε σε 19 !

Ρύθμιση συμπίεσης του initramfs

Τυπικά, είτε η Linux διανομή σας χρησιμοποιεί το Dracut είτε το Mkinitcpio (Arch Linux) το initramfs είναι ένα zip’αρισμένο αρχείο το οποίο έχει συμπιεστεί με το Gzip. Υπάρχουν όμως και άλλες μέθοδοι για την συμπίεση του αρχείου initramfs. Στις δοκιμές μου είδα ότι το lz4 μου έδωσε τους καλύτερους χρόνους (θα δούμε παρακάτω).

Θα δούμε λοιπόν πως αλλάζουμε την μέθοδο συμπίεσης πρώτα στο Arch Linux (mkinitcpio) και έπειτα στις υπόλοιπες διανομές Linux (dracut). Οι ρυθμίσεις αυτές γίνονται μια φορά και δεν χρειάζεται να γίνονται σε κάθε εγκατάσταση η αναβάθμιση πυρήνα μιας και θα λαμβάνονται υπόψιν από το σύστημά μας.

Ρύθμιση για το mkinitcpio

Όσοι λοιπόν έχετε Arch, στο τερματικό σας ανοίξτε το αρχείο /etc/mkinitcpio.conf και αφαρέστε την δίεση # απο την γραμμή COMPRESSION=»lz4″ ώστε να μοιάζει έτσι:


#COMPRESSION="gzip"
#COMPRESSION="bzip2"
#COMPRESSION="lzma"
#COMPRESSION="xz"
#COMPRESSION="lzop"
COMPRESSION="lz4"
#COMPRESSION=cat

Αποθηκεύστε και κλείστε το αρχείο. Έπειτα δημιουργείστε εκ νέου το initramfs:

sudo mkinitcpio -p linux

Τώρα κάντε επανεκκίνηση και μόλις μπείτε στο Desktop ελέγξτε τον χρόνο με το systemd-analyze. Κερδίσατε μερικά δευτερόλεπτα ακόμα έτσι ;

Ρύθμιση για το dracut

Όσοι λοιπόν έχετε διανομές όπως, Debian, Fedora, Linux Mint, openSUSE, Ubuntu κλπ, επιβεβαιώστε ότι έχετε εγκατεστημένη την βιβλιοθήκη lz4 (θα το βρείτε ως liblz4-tool η κάπως έτσι) και αν δεν το έχετε, πρέπει να το εγκαταστήσετε.

sudo apt install liblz4-tool

Έπειτα στο τερματικό σας ανοίγετε το αρχείο με την κατάληξη .conf που θα βρείτε στην διαδρομή /etc/dracut.conf.d/»onoma».conf. Για παράδειγμα, στο Lubuntu που ανέφερα πιο πάνω το αρχείο είναι το /etc/dracut.conf.d/10-debian.conf. Εκεί προσθέτετε την γραμμή compress=lz4 και hostonly=yes ώστε να μοιάζει με:

do_prelink=no
hostonly=yes
compress=lz4

Αφού το αποθηκεύσετε και το κλείσετε, δημιουργείτε ένα νέο initramfs με βάση το όνομα του αρχείου initramfs, όπως θα το βρείτε στην διαδρομή /boot και τον αριθμό έκδοσης του kernel που τρέχετε τώρα, το οποίο το βλέπετε με την εντολή uname -r. Για παράδειγμα στο Ubuntu όλο αυτό με μία εντολή είναι όπως η παρακάτω εντολή:

sudo dracut -f /boot/initrd.img-`uname -r`

Μόλις ολοκληρωθεί, μπορείτε να κάνετε επανεκκίνηση και έπειτα αφού μπείτε στο Desktop να τρέξετε την εντολή με το systemd-analyze που ανέφερα παραπάνω, ώστε να έχετε μια εικόνα για το πόσα δευτερόλεπτα γρηγορότερα φόρτωσε το σύστημά σας.

Με βάση τα δικά μου αποτελέσματα, η εικόνα μιλάει από μόνη της:

auksisi-taxutitas-linux-boot
Σύγκριση χρόνων default, με Dracut (hostonly=no), Dracut (hostonly=yes) και Dracut (hostonly=yes + lz4)

όπως βλέπετε, ο υπολογιστής με το Lubuntu Linux, ενώ στην αρχή χρειαζόταν 26 δευτερόλεπτα για να boot’άρει, τώρα θέλει μόνο 14.

Όσον αφορά τις άλλες μεθόδους συμπίεσης, από τις δοκιμές που έκανα με τις διαθέσιμες μεθόδους σε άλλον υπολογιστή (με Arch Linux), τον καλύτερο φυσικά χρόνο τον πέτυχα πάλι με την lz4:

--------------------------------------------------------------------------------------------------Χρόνος---Μέθοδος-------Μέγεθος 
Startup finished in 2.889s (firmware) + 15.894s (loader) + 4.014s (kernel) + 2.747s (userspace) = 25.545s->χωρίς συμπίε.-->20 MB 
Startup finished in 2.752s (firmware) + 15.013s (loader) + 4.608s (kernel) + 2.602s (userspace) = 24.977s->xz ------------>5.5 MB 
Startup finished in 2.881s (firmware) + 18.304s (loader) + 3.786s (kernel) + 3.357s (userspace) = 28.329s->gzip ---------->7.8 MB
Startup finished in 2.903s (firmware) + 14.081s (loader) + 5.758s (kernel) + 1.940s (userspace) = 24.683s->bzip2---------->7.1 MB 
Startup finished in 2.911s (firmware) + 14.442s (loader) + 4.956s (kernel) + 1.893s (userspace) = 24.203s->lzma----------->5.5 MB 
Startup finished in 2.897s (firmware) + 15.236s (loader) + 3.672s (kernel) + 1.851s (userspace) = 23.658s->lz4 ----------->10.9 MB

Επίλογος

Παρακάτω, θα σας παραθέσω και κάποιες πηγές για περαιτέρω μελέτη, μιας και υπάρχουν πολλά που μπορείτε να πειράξετε στο αρχείο ρυθμίσεων του προγράμματος που δημιουργεί το initramfs.

Μπορείτε για παράδειγμα να προσθέσετε οδηγούς, συστήματα αρχείων ή να αφαιρέσετε οδηγούς για να απενεργοποιείτε συσκευές κλπ. Αλλά ακόμα και αυτές να μην κάνετε, τα εργαλεία που είδαμε, με τις εξορισμού ρυθμίσεις που διαθέτουν, δημιουργούν έναν optimized initram που διαθέτει μόνο ότι είναι απαραίτητο (από drivers και ρυθμίσεις) για να εκκινήσει το σύστημα.

Ελπίζω με το παρόν άρθρο, να σας γλύτωσα χρόνο ο οποίος πάει χαμένος 🙂


Πηγές:

Advertisements

45 thoughts on “Αυξήστε την ταχύτητα έναρξης της Linux διανομής σας με μια απλή ρύθμιση

  1. Εγώ κατέληξα με kernel panic και χωρίς υπολογιστή. Ψάχνω να βρω τρόπο να το επαναφέρω.

    1. Μπήκα με live USB και είδα ότι μετά την επανεκκίνηση εξαφανίστηκε το αρχείο /etc/dracut.conf.d/10-debian.conf
      Το ξαναεφτιαξα αλλά πάλι μετά την επανεκκίνηση χάθηκε. Καμιά ιδέα?

        1. Ω ρε Κώστα…. Τι μου λες τώρα !!!! 3.16 ????? Ρε συ αυτό το είχαμε όταν πήραμε την Τριπολιτσά, και ο Ιμπραήμ πασάς έφυγε τρέχοντας !!!! 🙂

          Καλά σου επέτρεψε να κάνεις εγκατάσταση το Dracut ?

        2. Με άφησε κανονικά να κάνω εγκατάσταση. Στο τέλος έγραψε ότι το capsδεν υποστηρίζεται από το systemd. Την 1η φορά μπουταρε, μετά το χάος.
          Έχεις καμιά ιδέα?

        3. Δω σε μου λίγο τα αποτελέσματα των παρακάτω εντολών (Κάνε τα επικόλληση στο https://paste.ubuntu.com/)

          apt-cache show dracut

          apt-cache show systemd

          ls -lA /boot

          ls -lA /etc/dracut.conf.d/
          cat /etc/dracut.conf.d/*

          lsb_release -a

          dmesg

      1. θα το επιβεβαιώσω Νίκο, θα κάνω μια καθαρή εγκατάσταση σε εικονική μηχανή να δω πως θα λυθεί το θέμα και θα σου απαντήσω.

      2. Σε καθαρή εγκατάσταση Linux Mint 18.2 έγινε κανονικά η εγκατάσταση και δουλεύει.

        Μάλιστα από 15 δευτερόλεπτα μειώθηκε σε 8 δευτερόλεπτα. Μπορείς να μου δώσεις το σφάλμα που σου βγάζει στο τερματικό ?

        1. Ναι, δεν μου λες όμως τι σφάλμα σου βγάζει στο τερματικό όταν προσπαθείς να κάνεις εγκατάσταση την εφαρμογή.

        2. Καλημερα φιλε μου πρωτα ευχαριστω για την απαντηση σου… το λειτουργικο ειναι το UBUNTU 16.04 τελ.πυρηνας ειναι ο 4.4.0-83.106 ……στο /boot εχω καμια 10αρια πυρηνες που δεν διαγραφονται (συν χωρος 313 αντικειμενα μεγεθους 477,6 ελευθερος χωρος 0 bytes……) δεν βρηκα λυση στο διαδικτυο…..να ακολουθησω το προγραμμα που με προτεινεις;;; ευχαριστω

        3. Ναι το έχω γράψει εγώ. Είναι ασφαλές, δοκιμασμένο και κάποιες διανομές το έχουν ενσωματώσει στο σύστημά τους απο ότι έμαθα.

        4. Καλησπέρα. Δε θα το επιχειρήσω φίλε μου διότι βλέπω ότι δημιούργησε προβλήματα σε κάποιους χρήστες. Σε ευχαριστώ!

        5. Καλά κάνεις και είσαι επιφυλακτικός. Σε περίπτωση που δεν ξέρεις να επαναφερεις το σύστημα στην προηγούμενη κατάσταση, είναι καλύτερα να μην το επιχειρήσεις

  2. Εκπληκτικό, μειωσα στο παλιό μου λάπτοπ περίπου 45 δευτερόλεπτα. Διορθώστε με αν κάνω λάθος αλλα νομίζω οτι το crunchbang κάποτε ερχόταν με αυτο το trickακι απο τη μάνα του.

      1. Σβήσε το σχόλιο του ανώνυμου είμαι το ίδιο άτομο δεν είχα κάνει είσοδο.

        Διανομή -> Debian 9
        Kernel -> 4.9.0-3 amd64

  3. Οσο αφορα αυτο sudo dracut -f /boot/initrd.img-`uname -r` για την δημιουργια νεου init με βαση τον πυρηνα,εαν σε καποια αναβαθμιση γινει update του πυρηνα αυτο θα ξαναδημιουργησει αυτοματα νεο init με βαση τον αναβαθμισμενο πυρηνα ή πρεπει να το κανουμε μονη μας με αυτη την εντολη ή οχι;

    1. Το λέω στο άρθρο :

      Θα δούμε λοιπόν πως αλλάζουμε την μέθοδο συμπίεσης πρώτα στο Arch Linux (mkinitcpio) και έπειτα στις υπόλοιπες διανομές Linux (dracut). Οι ρυθμίσεις αυτές γίνονται μια φορά και δεν χρειάζεται να γίνονται σε κάθε εγκατάσταση η αναβάθμιση πυρήνα μιας και θα λαμβάνονται υπόψιν από το σύστημά μας.

      ίσως θα πρέπει να επεκτείνω την πρόταση «θα λαμβάνονται υπόψιν απο το σύστημά μας και θα δημιουργούνται αυτόματα για κάθε αναβαθμισμένο πυρήνα»

  4. Εγώ δεν είχα το ποθητό αποτέλεσμα.
    Mate 16.04.4 Kernel 4.4.0-83.
    Δεν βλέπω initram αλλά initrd.img-xxxx-generic στο /boot που δεν νομίζω να έχει σημασία.

    Αρχική:
    Startup finished in 4.397s (kernel) + 1min 8.009s (userspace) = 1min 12.406s
    Dracut:
    Startup finished in 2.182s (kernel) + 1.716s (initrd) + 1min 26.640s (userspace) = 1min 30.539s
    DRACUT + LZ4:
    Επανεκκίνηση
    Startup finished in 2.081s (kernel) + 1.707s (initrd) + 1min 17.595s (userspace) = 1min 21.384s
    Τερματισμός και εκκίνηση
    Startup finished in 2.490s (kernel) + 1.807s (initrd) + 1min 15.870s (userspace) = 1min 20.168s

    1. Επόμενες εκκινήσεις μετ α από τερματισμό δίνουν:
      Startup finished in 2.439s (kernel) + 1.682s (initrd) + 1min 2.880s (userspace) = 1min 7.003s
      Startup finished in 2.439s (kernel) + 1.790s (initrd) + 1min 11.363s (userspace) = 1min 15.594s
      Startup finished in 2.435s (kernel) + 1.732s (initrd) + 1min 13.903s (userspace) = 1min 18.071s

      Γιατί υπάρχουν τέτοιες διαφορές; Είναι σημαντικό ή όχι;
      Στην εκκίνηση δεν φορτώνω κανένα ¨παράξενο¨ πρόγραμμα πέρα από τα βασικά.

      1. Αυτα έχουν καθαρα να κάνουν με τις υπηρεσίες που τρέχεις. Αυτά μπορείς να δεις με την εντολή που δείχνει ποιος φταίει:

        sudo systemd-analyze blame

  5. Καλησπερα, ισως λιγο εκτος θεματος ….. αλλα πως να αδιασω τους παλιους πυρηνες απο το /boot ;;;; εχω και LVM

  6. πριν:
    Startup finished in 5.016s (firmware) + 4.814s (loader) + 7.130s (kernel) + 18.159s (userspace) = 35.121s

    μετά:
    Startup finished in 4.570s (firmware) + 4.162s (loader) + 350ms (kernel) + 1.428s (initrd) + 9.338s (userspace) = 19.850s

  7. Λογω ελλειψης χρονου σημερα καταφερα να ασχοληθω με το προβλημα του kernel panic. Μετα απο λιγο ψαξιμο μπηκα με live usb LMDE.
    Απο κει εκανα mount τον δισκο που εχω εγκατεστημενο το LMDE.
    Εκανα chroot και απο κει απεγκατεστησα το dracut.
    Εκανα reboot και ειχα πισω το λειτουργικο μου οπως πριν.
    Τερμα οι πειραματισμοι στον υπολογιστη αυτο.

  8. Πωωωωω…
    Πρέπει να γράψεις disclaimer «αν είσαστε άσχετοι και νουμπάδες μην το δοκιμάσετε»…
    Χρησιμοποιώ τακτικά ucaresystem-core, οπότε μου είχε αφαιρέσει όλους τους πυρήνες εκτός από αυτόν με τους bfs/bfq schedulers, που χρησιμοποιούσα!
    Οπότε τσαααακ τον ηπιετ και αυτός τώρα, κι όλα καλά!
    Πάω να μπω με live usb τώρα, να περάσω kernel με chroot και βλέπουμε!!!

    1. A…. δεν φταίω εγώ αν ο custom kernel δεν το υποστηρίζει 🙂 Το έγραψα στο άρθρο, σχετικά με τους custom kernels 🙂

      1. Και φταις και δεν φταις…Αφενός δεν φταις γιατί ο custom kernel δεν το υποστήριζε (ο τελευταίος mainline το υποστηρίζει όμως!)…Αφετέρου φταις, γιατί το καλό και άγιο ucaresystem-core είχε μεριμνήσει ώστε να μην μου έχει απομείνει κανένας από τους official πυρήνες, μιας και έβρισκε νεότερους εγκατεστημένους (δεν ξέρω αν παίρνει κάποιο tweak, ώστε να αφήνει τουλάχιστον τον τελευταίο official της διανομής!)…
        Αλλά βασικά φταίω εγώ, γιατί ενώ είχα διαβάσει ότι μπορεί να μην υποστηρίζεται από τον kernel, με ένα μεγαλοπρεπές wtf και yolo μαζί αγνόησα επιδεικτικά τις όποιες δεύτερες σκέψεις και τα έκανα σαλάτα!
        Ευτυχώς, έχει το askubuntu οδηγό τι να κάνουμε, αν καταλάθος σβηστούν όλοι οι kernel από το σύστημά μας!!!

  9. Να ρωτήσω κάτι χαζό? Γιατί δεν κάνουμε απλά suspend και να γλιτώσουμε τα καθημερινά boot? Δεν είναι πιο απλό? Συγνώμη για το θάρρος….

    1. Σπύρο δε δαγκώνουμε εδώ πέρα (εκτός από τον @salih όταν έχει να φάει ώρα :P). Το boot κάποια στιγμή θα το κάνεις (θα περάσεις κάποιο update, νέο πυρήνα κλπ) και νομίζω ότι το suspend χρησιμοποιείται περισσότερο στα laptops ενώ στα desktops ειδικά σε αυτά με dual boot ενδέχεται να προκαλέσει προβλήματα στo φόρτωμα των windows. Καλά για το hibernate δε συζητάμε καν. Είναι από τα πράγματα που είναι λαχείο αν θα παίξουν σωστά.

Απορίες, παρατηρήσεις, ιδέες... Ελεύθερα ! Πες την άποψή σου... έστω και Ανώνυμα:

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s