Εισαγωγή στη LaTeX : Τα πρώτα βήματα

Στο προηγούμενο άρθρο κάναμε μια εισαγωγή στη LaTeX όπου προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε τι είναι καθώς και τα υπερ και κατά στη συγγραφή κειμένων. Στο παρόν άρθρο θα παρουσιάσουμε τα απαραίτητα βήματα ούτως ώστε να γράψουμε το πρώτο μας κείμενο ενώ ταυτόχρονα θα αναλύσουμε και την δομή των αρχείων .tex.

eisagogi-latex-prota-vimata

Τι προγράμματα θα χρειαστούμε;

H LaTeX είναι στην ουσία μια markup language στην οποία γράφουμε τον «κώδικα» μας στο αρχείο με κατάληξη .tex και στη συνέχεια αυτό θα μεταγλωτιστεί μέσω των compilers που θα διαλέξουμε από δύο μεγάλα πακέτα. To texlive ή το MikTeX. Παλαιότερα το αρχείο .tex συντασσόταν με έναν απλό text editor και έπειτα γινόταν compile με τους compilers των πακέτων που αναφέρθηκαν προηγουμένως, απευθείας από το τερματικό.

Σήμερα τα πράγματα είναι πιο απλά. Υπάρχει πληθώρα tex editors οι οποίοι μας λύνουν τα χέρια και έτσι το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι οι παραμετροποιήσεις στο .tex αρχείο μας. Εμείς θα χρησιμοποιήσουμε τον συνδυασμό texlive με τον texmaker ως editor.

Για να τα εγκαταστήσουμε, ανοίγουμε το Κέντρο λογισμικού και κάνουμε αναζήτηση για texlive. Κάνουμε κλικ κάτω αριστερά «Εμφάνιση τεχνικών πακέτων» και έπειτα εντοπίζουμε το πακέτο «texlive-full» και πατάμε «Εγκατάσταση». Η εγκατάστασή του θα πάρει αρκετή ώρα διότι είναι περίπου 3.5 GB. Αφού ολοκληρωθεί, κάνουμε αναζήτηση για texmaker το οποίο με την σειρά του είναι 450MB και πατάμε εγκατάσταση.

eisagogi-latex-prota-vimata-software

Εναλακτικά, μπορούμε να τα εγκαταστήσουμε μέσω τερματικού δίνοντας:

sudo apt install texlive-full texmaker

Επόμενο βήμα μετά την εγκατάσταση, είναι η προσθήκη ορθογράφου καθώς και ενός ελεγκτή υφένωσης (ο ελεγκτής υφένωσης εμπεριέχεται στο texlive) για να συλλαβίζεται σωστά το κείμενο μας ακόμη και σε περίπτωση που αλλάζει η μορφολογία του, κάτι που είναι πονοκέφαλος στους συμβατικούς κειμενογράφους.

Για ορθογράφο μπορούμε κατεβάσουμε το λεξικο του openoffice και θα αποσυμπιέσουμε το .zip αρχείο στο φάκελο /usr/share/hunspell/ και στη συνέχεια επιλέγουμε inline όπως φαίνεται στην εικόνα

eisagogi-latex-prota-vimata-1

Ακολούθως επιλέγουμε τον μεταγλωτιστή που θα χρησιμοποιηθεί. Στην περίπτωση μας θα επιλέξουμε τη XeLaTeX γιατί είναι πιο ευέλικτος από τη LaTeX σε ότι αφορά τη χρήση των encodings και την ταυτόχρονη χρήση ελληνικών και αγγλικών στο ίδιο κείμενο (από προσωπική εμπειρία). Η επιλογή βρίσκεται στις ρυθμίσεις του texmaker στην κατηγορία quick build

eisagogi-latex-prota-bimata-2

Το πρώτο μας κείμενο

Στα προηγούμενα βήματα κάναμε τις απαραίτητες εγκαταστάσεις κειμενογράφων και προσθέτων, προκειμένου να είμαστε έτοιμοι για την συγγραφή του πρώτου μας κειμένου. Αρχικά πρέπει να κατανοήσουμε τη μορφή ενός .tex αρχείου γιατί αυτό θα συμβάλει σημαντικά στην σωστή μεταγλώτιση των κειμένων μας και την αποφυγή λαθών(errors) ή προειδοποιήσεων(warnings)

Δομή ενός .tex αρχείου

H δομή ενός .tex αρχείου είναι η εξής

\documentclass[a4paper,12pt]{article}
\usepackage{πακέτο που προσδίδει επιπρόσθετες ιδιότητες στο κείμενο μας}
\begin{document}
\end{document}

Τι σημαίνουν οι ορισμοί (εντολές);

eisagogi-latex-prota-vimata-preamble-document

\documentclass

Το \documentclass ειναι η πρώτη γραμμή που πρέπει να υπαρχει στον κώδικα του .tex αρχείου μας και όπως κάθε γραμμή στον κώδικα του LaTeX, ξεκινάμε με \όνομα ορισμού, στα άγκιστρα {} θέτουμε την ιδιότητα του χρησιμοποιούμενου πακέτου ενώ στις αγκύλες [] τα επιμέρους χαρακτηριστικά αυτού. Στο παράδειγμα μας έχουμε ένα \documentclass με μορφολογία article (για πανεπιστημιακές εργασίες αλλά και γενική χρήση) και επιμέρους χαρακτηριστικά για εκτύπωση σε χαρτί μεγέθους Α4 και 12άρα γραμματοσειρά.

\preamble

Το \preamble είναι ο κώδικας που ξεκινά από το \documentclass και εκεί προσθέτουμε μέσω του ορίσματος \usepackage τα πακέτα που θέλουμε, έτσι ώστε να δώσουμε επιπλέον χαρακτηριστικά ή να εισάγουμε ειδικούς χαρακτήρες, αρχεία ή εικόνες. Αφότου ορίσουμε τα πακέτα είμαστε έτοιμοι γράψουμε κείμενο. Ο κώδικας του \preamble τελειώνει εκεί που ξεκινάει το \begin{document}

\begin{document} … end{document}

Μεταξύ \begin{document} και \end{document} γράφουμε το κείμενο μας και μόλις τελειώσουμε πατάμε το πλήκτρο F1 που είναι το hotkey για το quick build του texmaker και θα δούμε το παραγόμενο pdf αρχείο (εφόσον δεν έχουμε κάνει κάποιο λάθος στον κώδικα). Αν δεν έχουμε αποτελεσμά θα ενημερωθούμε για το λάθος και την γραμμή όπου αυτό εντοπίζεται. Σημαντικό είναι η αλλαγή γραμμής στο κείμενο της LaTeX να γίνεται με \\ (hotkey έιναι το ctrl+enter)  γιατί με απλή στοίχιση από κάτω δεν θα έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ας γράψουμε επιτέλους

Ξεκινάμε πατώντας το κουμπί New (ctrl+N) και ξεκινάμε να γράφουμε τον κώδικα μας. Αν τα έχουμε κάνει όλα σωστά το παρακάτω παράδειγμα θα μας δώσει ένα απλό κείμενο. Προσοχή!!! Πρέπει πρώτα να σώσετε μια φορά το αρχείο σας προτού κάνετε quick build.

\documentclass[a4,12pt]{article}
    \usepackage{fontspec}
    \usepackage{xunicode}
    \usepackage{xltxtra}
    \usepackage{xgreek}
    \setmainfont[Mapping=tex-text]{Ubuntu}
\begin{document}
Cerebrux \\
Μάθε παιδί μου Linux
\end{document}

Τα πακέτα που συμπεριλάβαμε στο preamble είναι τα απολύτως απαραίτητα για να γράψουμε ελληνικά και αγγλικά ταυτόχρονα χωρίς πρόβλημα κάνοντας χρήση του font Ubuntu.

Τι μάθαμε

Στο παρών άρθρο κάναμε εγκατάσταση των απαιτούμενων προγραμμάτων και πακέτων και ρυθμίσαμε τον ορθογράφο μας για να γράφουμε σωστά ελληνικά. Μάθαμε τι δομή έχει ένα .tex αρχείο και γράψαμε επιτυχώς το πρώτο μας κείμενο. Σε επόμενο άρθρο θα προχωρήσουμε στα ενδότερα ενος .tex αρχείου και θα δούμε πως χρησιμοποιούμε τα πακέτα προκειμένου να δώσουμε την επιθυμητή μορφή στα κείμενα μας.

 

 

 

 

24 thoughts on “Εισαγωγή στη LaTeX : Τα πρώτα βήματα

  1. Μπράβο!
    Πολύ χρήσιμο άρθρο.

    Πιστευω πως θα ηταν χρησιμο να αναφερθεις και στον kile σαν editor που κατεβάζει πολλά αλλά όχι όλα τα πακέτα του texlive και ειναι ενας πολύ καλός editor.

    Πέρα από αυτό, μια αναφορά στο πακέτο polyglossia θα ηταν χρησιμη σε καποιον που θελει πχ να προσθεσει ενα γερμανικο ονομα σε referencies και ειναι μονοδρομος το polyglossia για κατι τετοιο.

    Τελος θα προτεινα να αναφέρεις καπου αργοτερα ισως αλλά γιατι όχι και απο την αρχή το XeLaTeX
    που ειναι πολύ χρησιμο για απευθείας ελληνικα με το polyglossia και διαλεγεις κι οτι font θελεις.

    Εχω καποιες σελιδες με πολλά τετοια παραδείγματα σε XeLaTeX μαζι με ενα συναδελφο εδώ:
    https://sites.google.com/site/semeioseisphysikes/

    • Καλησπέρα Κώστα
      Αναφέρομαι στο xelatex (τα xgreek μεταγλωτιζονται καλα με το xelatex ) γιατι με το polyglossia είχα κάποια θέματα και εφόσον μιλαμε για εισαγωγή ,σκοπός ειναι να πειραματιστεί ο χρήστης με τα διάφορα πακέτα μέχρις ότου να βρει αυτο που καλύπτει πληρέστερα τις ανάγκες του.

      Ευχαριστω για τη σελίδα με τα παραδείγματα, θα τα μελέτησω εκτενώς.

  2. Γεια χαρά. Παίρνω το πιο κάτω σφάλμα με το παρδάειγμα που δίνεις πιο πάνω, παρ’ όλο που έχω εγκαταστήσει το xetex και στις Επιλογές για τη γρήγορη μεταγώλττιση έχω βάλει το «XeLaTeX + προβολή PDF». Μου διαφεύγει κάτι;

    «! Fatal fontspec error: «cannot-use-pdftex»
    !
    ! The fontspec package requires either XeTeX or LuaTeX to function.
    !
    ! You must change your typesetting engine to, e.g., «xelatex» or «lualatex»
    ! instead of plain «latex» or «pdflatex».
    !
    ! See the fontspec documentation for further information.
    !
    ! For immediate help type H .»

    Δεν έχω βάλει το texlive-full αλλά το texlive (που και αυτό βέβαια κουβάλησε γύρω στο 1,5GB από πακέτα…) και το texmaker. Να λείπει κάτι;

    • μηπως δεν έχεις σετάρει σωστά το texmaker? Μπορείς να ποστάρεις μια εικόνα από το Texmaker? Το πακέτο που πρέπει να εγκαταστήσεις είναι το texlive-core και όχι το texlive-xetex.

      • Δίνω αυτές τις εικόνες:
        [ThumbnailPop]http://imagebin.ubuntu-gr.org/files/1463171252.png[/ThumbnailPop]
        και
        [ThumbnailPop]http://imagebin.ubuntu-gr.org/files/1463171361.png[/ThumbnailPop]
        Δεν ξέρω αν θα εμφανιστούν εδώ μέσα ως εικόνες. Αν θέλεις και κάτι άλλο μου το λες. Ευχαριστώ.

  3. Το πακέτο texlive-core δεν το βρίσκει από το τερματικό. Μήπως έχει διαφορετικό όνομα; Μήπως εννοείς το texlive-full;

    • ΟΚ, υπάρχει ήδη όπως γράφει:
      το texlive-base είναι ήδη η τελευταία έκδοση.
      το texlive-base έχει εγκατασταθεί με το χέρι

      Είδες τις ρυθμίσεις που έστειλα στις εικόνες;

      • με προβληματίζει που ενώ οι ρυθμίσεις είναι σωστές σου βγάζει λάθος. Για αυτό το λόγο συνιστώ την εγκατάσταση του texlive-full , για να είμαστε σίγουροι ότι όλα τα πακέτα είναι διαθέσιμα.

      • Καλημέρα

        Δεν ξέρω αν δοκίμασες να εγκαταστήσεις το πλήρες πακέτο του texlive και δούλεψε, αλλά αν δε το έκανες δοκίμαστε αυτή τη λύση που βρήκα στο http://ledgersmb.org/faq/ubuntu

        sudo apt-get install texlive-xetex
        sudo apt-get install liblatex-{driver,encode,table}-perl
        sudo apt-get install libmoosex-followpbp-perl
        sudo apt-get install libtemplate-plugin-latex-perl  (or cpan Template::Plugin::Latex)
  4. Καλημέρα. Όχι, το φουλ πακέτο του texlive δεν το έχω εγκαταστήσει. Είδα χθες έναν οδηγό από το Πολυτεχνείο νομίζω που έλεγε ότι για να στήσω το Latex σε Ubuntu αρκεί να βάλω τα πακέτα texlive (όχι το full) και texmaker (βέβαια όπως σου έγραψα χθες το texlive τράβηξε και 1,5GB μαζί του). Πριν αρχίσω να κάνω τις εγκαταστάσεις, δες εδώ το preamble από κάτι που είχα παλιότερα γράψει με Latex και όταν το ανοίγω με την τωρινή εγκατάσταση δουλεύει μια χαρά:

    \documentclass[12pt,a4paper]{article}
    \usepackage{greektex}
    %\usepackage[comma]{natbib}
    \usepackage[auth-lg]{authblk}
    \usepackage[pdftitle={pdf title},colorlinks=true,pdfauthor={to onoma sou},pdfpagetransition=Dissolve,
    bookmarks=true,pdftex=true]{hyperref}
    \usepackage[pdftex]{graphicx}
    \usepackage{multirow}
    %\usepackage{times} Δεν γράφονται ελληνικά bold!
    %\usepackage{mathpazo} Δεν γράφονται ελληνικά bold!
    \usepackage{courier}
    \usepackage{helvet}
    \usepackage{cmap}
    \usepackage{amsmath}
    \usepackage{graphicx}
    \usepackage{amsfonts}
    \usepackage{amssymb}
    \usepackage{setspace}
    \usepackage{eurofont}
    \usepackage{url}
    \usepackage{ctable}
    \usepackage{booktabs}
    \usepackage{array}
    \newcolumntype{+}{>{\global\let\currentrowstyle\relax }}
    \newcolumntype{^}{>{\currentrowstyle}}
    \newcommand {\rowstyle}[1]{\gdef\currentrowstyle{#1} %
    #1\ignorespaces
    }
    \makeatletter % Reference list option change
    \renewcommand\@biblabel[1]{#1.} % from [1] to 1.
    \makeatother
    \renewcommand\refname{Βιβλιογραφία}
    \renewcommand\tablename{Πίνακας}
    \author{το όνομά σου}
    \title{Τίτλος κειμένου}

    \date{ημερομηνία}

  5. Οχι, τελικά οι οδηγίες που ακολούθησα για την εγκατάσταση που έχω τώρα είναι από εδώ:
    https://www.google.gr/url?q=http://www.cs.uoi.gr/~gzachos/shared-files/tex_install.pdf&sa=U&ved=0ahUKEwi8toims9nMAhVJuBQKHb9LDFIQFggTMAA&usg=AFQjCNFcHlu2Y0YUVUlnJnqSNYQGtc3zfw

    Ναι, το preamble που έδωσα πιο πάνω δουλεύει με την τωρινή μου εγκατάσταση. Μήπως φταίει κάτι άλλο; Προβληματίζομαι στο να κάνω τη φουλ εκατάσταση μήπως γεμίσω το χώρο και τελικά σκαλώνει πάλι. Αλλά μάλλον θα κάνω τη δοκιμή… Να το κάνω με βάση το λινκ που έδωσες από το Πολυτεχνείο;

    • Η πλήρης εγκατάσταση προτείνεται για να ξεκινήσεις χωρίς να φοβάσαι αν θα δουλέψει το τάδε ή το δήνα πακέτο. Εκτός και αν έχει πολύ λίγο χώρο στο σκληρό σου.

      Να το κάνεις με βάση το άρθρο μου😛
      για αυτό άλλωστε το έγραψα🙂

  6. ΟΚ, με βάση τον οδηγό σου έκανα τα υπόλοιπα χθες🙂
    Τώρα απλώς εγκαθιστώ το texlive-full για να τραβήξει και τα υπόλοιπα. Μετά θα δοκιμάσω και θα σου πω.

    • Ωραία

      Τώρα κοιτάω το preamble που χρησιμοποιούσες και μπορώ να πω ότι έχει πράγματα μέσα που δε δουλεύουν σε εμένα λόγω προφανώς κάποιου λαθους στον κώδικα, αλλά εχω να πω και το εξης. Καλό είναι να ξεκινήσεις από τα βασικά και προοδευτικά να «χτίσεις» το preamble σου με τα πακέτα που χρειάζεσαι.

      Για παράδειγμα βλέπω το πακέτο eurofont που μου πετάει και λάθος (με τις ρυθμίσεις που γράφω και στο άρθρο) και υποθέτω ότι είναι για να έχεις το σύμβολο του ευρώ ή κάτι τέτοιο. Περιττό κατά τη γνώμη μου.

      Ας πούμε θες να γράψεις ένα απλό κείμενο χωρίς πολλά πολλά με το σύμβολο του ευρώ μέσα.

      Πολύ απλά θα γράψεις κάτι σαν αυτό

      \documentclass[a4paper,11pt]{article}
      \usepackage{fontspec}
      \usepackage{xltxtra}
      \usepackage{xgreek}
      \usepackage{xunicode}
      \setmainfont{Times New Roman}
      \begin{document}
      
      Μου χρωστάς 
      100\,€
      \end{document}

      Όπως βλέπεις επέλεξα τα απολύτως απαραίτητα γιατί πολύ απλά δεν υπήρχε η ανάγκη για επιπλέον πακέτα. Για αυτό το λόγο γράφω τη σειρά άρθρων ούτως ώστε να μην χρησιμοποιούνται φασόν .tex αρχεία που πολλές φορές κάνουν χρήση πακέτων που δουλεύουν είτε με LaTeX ή XeLaTeX. Πιστεύω ότι αν κάποιος ακολουθήσει πιστά αυτή τη σειρά άρθρων στο τέλος θα έχει ένα αξιοπρεπές επίπεδο να μπορεί να κάνει αυτά που θέλει όπως τα θέλει.

      Καλή συνέχεια🙂

  7. Λοιπόν…όπως το φαντάστηκα είναι(δυστυχώς). Με την εγκατάσταση του full δεν άλλαξε τίποτα. Το σφάλμα που βγαίνει με τη μεταγλώττιση είναι το ίδιο ακριβώς με πριν. Κάτι πρέπει να φταίει πιθανόν με τα usepackage ή/και τα fonts που χρησιμοποιείς και που σκαλώνουν με αυτά που έχω ή δεν έχω εγκατεστημένα εγώ. Βέβαια δεν έκανα επανεκκίνηση (εκτελώ μια άλλη εργασία προς το παρόν) αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα αλλάξει κάτι. Θα κάνω βέβαια αργότερα για μια τελική δοκιμή.

    Και αυτό που θα κάνω μετά είναι να ξηλώσω τα πάντα και να βάλω πάλι τη minimal εγκατάσταση (texlive+texmaker) . Και στη συνέχεια ή πριν από αυτό θα δοκιμάσω και με κάποια άλλα preambles που πιθανόν να μην σκαλώνουν.

  8. Τα fonts που χρησιμοποιώ είναι το ubuntu που έρχεται μαζί με τη διανομή (από τα screenshots που ποσταρες βλέπω ότι χρησιμοποιείς ubuntu). Δοκίμασες το αρχείο με το preable που μου έγραψες;; Δοκίμασε κάτι πιο απλό. Στο preamble που μου έδωσες χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Θες να γράψεις κάτι συγκεκριμένο ή απλά να πειραματιστείς; Αν θέλεις να πειραματιστείς ξεκίνα από τα απλά.

    Μικρά μικρά βήματα και μπόλικη υπομονή🙂

    Αν θέλεις πόσταρε και το pdf που έβγαλε το δικό σου preamble. Κατά προτίμηση με ελληνικά.

  9. Ευχαριστώ, με πρόλαβες με το σχόλιό σου. Θα ξεκινήσω όπως λες από τα βασικά. Και με το preamble που δίνεις.

    Το πρόβλημα όμως είναι ότι τα errors βγήκαν σε εμένα με το δικό σου preamble (το αρχικό) και όχι με το παλιό το δικό μου που ξέρω ότι πρέπει να και έχει σίγουρα λάθη (και αυτό το είχα πάρει από κάπου , δεν το έφτιαξα). Κι όμως παράγει pdf… Ενώ το δικό σου σκαλώνει…

    Και όπως βλέπω και το καινούριο που μου προτείνεις από πάνω θα έχω το ίδιο πρόβλημα, αφού καλείς όπως φαίνεται τα ίδια πακέτα…(π.χ. fontspec που «χτυπάει»). Τέλος πάντων, δοκιμάζω και το δικό σου και άλλα preambles μέχρι να βρω το σωστό. Ευχαριστώ! Και θα ακολουθήσω τους οδηγούς σου φυσικά!

    • και όμως το fontspec παίζει άριστα με τη XeLaTeX και σου επιτρέπει να ορίσεις ότι font θες εσύ πανεύκολα.

      Αν θες να τα βγάλεις όλα καλύτερα δώσε στο τερματικό σου

      sudo apt-get remove --purge texlive-full texmaker

      και βάλε τα ξανά

  10. Φαίνεται ότι βρήκα την άκρη, και μάλλον θα πρέπει να το περάσεις και εσύ στον οδηγό σου για να είναι ευκρινές: στο πτυσσόμενο μενού στο επάνω μέρος του Texmaker δίπλα στο κουμπί Εκτέλεση (quick build) σε εμένα ήταν επιλεγμένο το Latex και το άλλαξα σε Xelatex. Και φαίνεται να λειτουργεί. Θα κάνω και άλλες δοκιμές. Δηλαδή δεν αρκούσε η επιλογή xelatex από τις ρυθμίσεις.

    • Μπράβο !!!

      Η προεπιλογή είναι quick build (γρήγορη εκτέλεση) και από οτι κατάλαβα είναι καθαρά θέμα συνήθειας. Εσύ πατούσες το βελάκι δίπλα από το quick build ενώ εγώ πατάω το F1 (που κάνει απευθείας quickbuild).

      Άρα από ότι κατάλαβες τόση ώρα μεταγλώττιζες με LaTeX και όχι με XeLaTeX.

      Μπράβο σου και πάλι που το βρήκες και ελπίζω να είναι το μόνο πρόβλημα που θα αντιμετωπίσεις από εδώ και στο εξής.

  11. Ευχαριστώ πάντως για την υπομονή. Θα πρέπει να δω τώρα τι γίνεται με τα διάφορα fonts στα ελληνικά αν λειτουργούν σωστά και να μαθαίνω πώς χτίζω τον κώδικα. Μάλλον θα σε ενοχλήσω ξανά🙂

Απορίες, παρατηρήσεις, ιδέες... Ελεύθερα ! Πες την άποψή σου... έστω και Ανώνυμα:

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s